در باب هنر

۲۱ اسفند ۱۳۹۶

و اما هنر! که این روزها مدعی هم زیاد دارد. نه مرزی مشخصی دارد و نه تعریف مستحکمی. البته باعث عمق و عظمت و ابعاد گونان آن هم همین بی در و پیکر بودنش می تواند باشد. بارها دیده و شندیده ام که خیلی ها خودشان و یا دیگری را فردی هنری خطاب می کنند. راستش هرگز با چنین برچسب هایی موافق نبوده ام. به گمان من، ما آدم ها همگی درک یکسانی از زیبایی و هنر داریم. تنها تفاوت، نحوه ی نگرش ما به عواطف درونی مان است. آنچه باعث می شود فردی به اصطلاح هنری قلمداد شود صرفا میزان توجه او به جلوه های هنر، احساسات و از همه مهم تر قوه ی تخیل است. البته پر واضح است که بخش اعظم این نگرش، مرتبط با محیط بوده و اکتسابی است.

به طور قطع، آنکه میان قشری هنر دوست و متمول رشد کرده به نسبت گرایش بیشتری به هنر داشته و جسارت بیشتری برای بروز آن دارد. در مقابل، آنکه در قشری کم توجه و قالبا تهی دست رشد کرده باشد معمولا در مقابل بروز عواطف و تخیلات، مورد تمسخری سرکوبانه و یا در خوشبینانه ترین حالت مورد بی توجهی قرار خواهد گرفت. و بسیار دردناک است که این سرکوب به طور وسیع در بنیادی ترین لایه اجتماع یعنی خانواده صورت می گیرد. بنابراین اینکه که عده ای را قشر هنری مد نظر بگیریم و دیگران را نابینا و ناشنوا، به غایت مضحک می نماید.

به گمان من هنر طفل تو سری خور و بی سرپرستی است که هر رهگذری از راه می رسد او را کنجی از اتاق تاریک و نمور درماندگی هایش زندانی می کند و تا می تواند لگد مالش می کند. بلکه چند صباحی آلام بی پایانش را به فراموشی سپارد. بعد هم مغرورانه پیکر بی جانش را به نظاره بنشیند و نفسی چاق کند. آنوقت صدای ناله های کودک را صید کند و طنین موسیقی اش را به گوشمان برساند. یا قلم بر خون ریخته اش بزند و نقشی بیافریند از آن. آنوقت پای درد و دلش بنشیند و قصه هایش را واو به واو، واژه به واژه نقل کند. شاید هم پیکر بی جانش را بر صلیبی سوار کند و در میدان شهر از تندیس رنج هایش رو نمایی کند. در آخر هم به خود ببالد و از تماشای آنچه خلق کرده حظ کند. که هیچ چیز برای ما آدمها شور انگیز تر از خلق یک پدیده نیست!

هنر همواره تجسمی از ستم ها و درد و رنج هایی بوده که بر آن طفل درمانده روا شده و هرچه جز این باشد، یحتمل لابلای انبوه مخلوقات، به سیاه چاله ی تاریخ منتهی خواهد شد. و افسوس که من خود آن طفلک درمانده ام و جز ستم بر خود، در توانم نیست!

پاسخ دهید